Navin's Blog

कपाल काट्न प्रायः म कार्यालय समय पछि मंगलबार साँझको समय रोज्छु। हाम्रो ठाउँमा मानिसहरू मंगलबारको दिन कपाल कटाउने काम गर्दैनन्। यसै कारण मंगलबार सैलुनहरू अलि खाली हुन्छ र आफूलाई केही अतिरिक्त समय र आराम मिल्छ।

मलाई लामो कपाल सुहाउँदैन, त्यसैले नियमित रूपमा कपाल काट्छु। मेरो लागि कपाल काट्नु भनेको केवल कपाल छोट्याउनु मात्र होइन, यो सानो शारीरिक र मानसिक विश्राम पनि हो। दैनिक व्यस्तताबाट केही समय टाढा भएर आफूलाई हल्का महसुस गर्ने अवसर।

जब हेयरड्रेसरले कपाल काट्न सुरु गर्छन् त्यसमा एउटा छुट्टै सन्तुष्टि हुन्छ। ट्रिमरको आवाज, कैंचीको खटखट र वरिपरिको मन्द गफगाफले छुट्टै माहोल बनाउँछ। कपालसँगै तनाव पनि काटिएर गएको जस्तो लाग्छ। टाउको हल्का हुने गरी मसाज पाए जस्तै लाग्छ।

व्यस्त दिनमा आफूलाई फेरि ताजा बनाउने सबैभन्दा सस्तो उपाय सायद कपाल काट्नु नै हो।

पलेशा गोवर्धनले पेरिस प्यारालिम्पिक्समा कांस्य पदक जितेर इतिहास रचिन्। यो ओलम्पिक स्तरको प्रतियोगितामा नेपालले जितेको पहिलो पदक हो र अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुदमा नेपाली खेलाडीले हासिल गरेको सबैभन्दा ठूलो सफलता।

आज उनको नाम घरदेखि चियापसलसम्म, कार्यालयदेखि बसपार्कसम्म सबैको मुखमा छ। यो केवल एउटा पदक होइन, सिंगो देशले अनुभव गरेको गर्वको क्षण हो।

नेपालको विविधताले गर्दा हामी धेरै अवसरमा विभाजित हुन्छौं तर खेलकुदले ती सबै सीमाना मेटाइदिन्छ। क्रिकेट होस्, भलिबल होस् वा प्याराखेल – जब नेपाल जित्छ, हामी सबै एउटै टोलीका समर्थक बन्छौँ।

धन्यवाद, पलेशा।

तपाईंले केवल पदक जित्नुभएन, नेपाललाई इतिहास र एउटै खुसी बाँड्ने अवसर पनि दिनुभयो।

नदी अस्वाभाविक रूपमा बस्तीहरूतर्फ बगेको हो कि हामीले नै बाढी आउने क्षेत्रमै घरहरू बनाएका हौँ भन्ने विषयमा बहस गर्न सकिन्छ र त्यो बहस आवश्यक पनि छ।

यद्यपि हाल त्यसमा केन्द्रित हुने समय होइन। दोषारोपण गर्नुको सट्टा हामी एकजुट हुनुपर्छ, एकअर्कालाई साथ दिनुपर्छ र विपत्तिबाट प्रभावित भएकाहरूलाई सहयोग गर्नुपर्छ। धेरै मानिसहरूले ठूलो क्षति र कठिनाइ भोगिरहेका छन्, त्यसैले यो समय एकता र सहानुभूतिको हो। यस कठिन घडीमा सबैको सुरक्षा, स्वास्थ्य र कल्याणका लागि सहयोग, साथ र प्रार्थना गरौँ।

यस्ता समयमा के गल्ती भयो वा किन भयो भन्ने बहसमा अल्झिन सजिलो छ तर अहिलेको सबैभन्दा ठूलो प्राथमिकता भनेको आवश्यकतामा परेकाहरूलाई कसरी सहयोग गर्न सकिन्छ र सबैको सुरक्षा तथा हित कसरी सुनिश्चित गर्न सकिन्छ भन्ने हो। अहिले सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा भनेको समुदायका रूपमा एकजुट भएर एकअर्काको साथमा उभिनु हो।

JBL ले हालै नेपालमा Go4 नामको सानो ब्लुटुथ स्पिकर सार्वजनिक गरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय युट्युब टेक रिभ्युवरहरूले यसलाई राम्रो बजेट स्पिकर भनेका छन् र नेपाली रिभ्युवरहरू पनि यसलाई बजेट स्पिकर भनेरै प्रस्तुत गरेका छन्।

अमेरिकामा प्रति व्यक्ति आय ३५ हजार डलर भन्दा बढी छ भने नेपालमा करिब १५ सय डलर मात्र। अमेरिकामा ६० डलरको ग्याजेट बजेट समूहमा होला तर यहाँ पनि त्यही शब्द जस्ताको तस्तै प्रयोग गर्नु कति उपयुक्त होला? यसले धेरै टेक रिभ्युवरहरूले देश अनुसारको आर्थिक वास्तविकता नबुझी बाहिरको रिभ्यु र चल्तीका शब्दहरू मात्रै दोहोर्याइरहेको जस्तो देखाउँछ।

वा, वास्तविकता नै भिन्नै छ? हुन सक्छ नेपालमा पनि मानिसहरूले यस्ता महँगा ग्याजेट सहजै किनिरहेका छन् र हाम्रो खर्च गर्ने शक्ति निकै बढिसकेको छ? अनि यस्ता महँगा सामानमा खर्च गर्न नसक्ने मान्छे म मात्रै हुँ?

आज पनि २० हजार रुपैयाँको मोबाइल किन्न मैले २० वटा रिभ्यु भिडियो हेरेको सम्झना ताजै छ।

मोबाइल एपको सहायताले कहिलेकाहीँ योगका आसनहरू गर्छु। एपले प्रत्येक आसनका लागि टाइमर चलाउँछ। प्ल्याङ्क, लो बोट जस्ता केही आसनमा भने एउटा अनौठो कुराको अनुभव हुन्छ। एपले ‘आधा समय बाँकि’ भनेपछि मन आत्तिन थाल्छ। शरीर भन्दा पहिले दिमाग थाक्छ। बाँकी समय कसरी कटाउने भन्ने चिन्ताले आसन अझ कठिन लाग्न थाल्छ र धेरै पटक अन्त्यसम्म पुग्नुअघि नै हार मान्छु। समस्या गाह्रो आसनको भन्दा पनि अन्त्यसम्म टिक्न नसक्ने डरको जस्तो लाग्छ।

केही दिन अघि टी–२० विश्वकपमा नेपालको दक्षिण अफ्रिका सँग खेल थियो। खेल सुरु हुनु अघि दक्षिण अफ्रिकालाई हराउने कल्पना पनि हामी धेरैले गरेका थिएनौं। त्यस खेलमा नेपालले उनीहरूलाई सानो स्कोरमै रोकेको थियो र त्यसपछि जित्ने अपेक्षा एकाएक चुलियो। एक समयमा त विन प्रेडिक्टरले नेपालको जित्ने सम्भावना ९५ प्रतिशत देखाइरहेको थियो। तर अन्तिम क्षणमा हामी केवल एक रनले हार्यौं। इतिहास रच्ने अवसर आँखै अगाडि आएर पनि अन्तिम रेखा पार गर्न सकेनौं।

माथिका दुइटा कुरा नितान्त फरक हुन् तर एउटा अफ्ठ्यारो समानता देखिन्छ। कहिलेकाहीँ सबै भन्दा कठिन कुरा सुरुवात गर्नु होइन, अन्तिममा केही कदम बाँकी हुँदा त्यसलाई पूरा गर्ने मानसिक दबाब सहनु हो। जित नजिकिँदै जाँदा हारको डर पनि त्यत्तिकै ठूलो हुँदै जान्छ। योगको आसन होस् वा क्रिकेटको लक्ष्य, कहिलेकाहीँ प्रतिद्वन्द्वी हाम्रो क्षमता वा विपक्षी टोली होइन, अन्तिम रेखा देखे पछि अस्थिर हुने आफ्नै मन हुन्छ।

धेरै वर्ष पछि लुम्बिनीको पवित्र भूमिमा आउने फेरि मौका मिल्यो। कामको सिलसिलामा भैरहवा पुगेको थिएं, फ्लाइट पनि बिहान कै भएको हुनाले पाँच बजे नै उठेर यता पुगियो

हामी स्कुलमा हुँदा एफएम रेडियो हाम्रो दैनिकीको ठूलो हिस्सा थियो। सानो ब्याट्रीबाट चल्ने रेडियो हुनु नै गर्वको कुरा लाग्थ्यो। आफ्ना गीत बजाइदिन भनेर हातैले बनाएको कार्ड रेडियो स्टेशनमा पुर्‍याउने, आरजेलाई फोन गर्न रिडायल बटन घोट्ने अनि आफ्नो नाम रेडियोमा सुन्ने खुसीको कुनै तुलना थिएन।

रेडियोले नै हामीलाई पहिलो पटक पश्चिमी संगीतसँग परिचित गरायो। निर्भाना, मेटालिका, इगल्स, बब मार्ले, ब्याकस्ट्रिट बोइज, बोइजोन, माइकल ज्याक्सन, माइकल लर्न्स टु रक, स्पाइस गर्ल्स, आदि इत्यादी… उनीहरूको पोस्टर कोठाभरि टाँसिन्थ्यो, क्यासेट किनिन्थ्यो, गीतका शब्दहरू कण्ठ पारिन्थे। त्यसैले हाम्रो पुस्ताको संगीत रुचि निर्माण गर्न रेडियोको भूमिका निकै ठूलो थियो।

आज इन्टरनेटले सबै कुरा बदलिदिएको छ। जुनसुकै गीत जुनसुकै बेला सुन्न सकिन्छ। केही समय अघि एफएम बज्ने एउटा साधारण फोन किनेँ र फेरि रेडियो सुन्न थालें। काठमाडौंमा अहिले त धेरै रेडियो स्टेशन रहेछन्, केही पुराना पनि बाँकि छन्। तर पुरानै स्टेशनका आरजेका आवाज पनि चिनिएनन्। कार्यक्रम पनि पहिले जस्तो लागेन।

सायद रेडियो बदलिएको हो। सायद म नै त्यो दुनियाँबाट धेरै टाढा आइसकेँ।

हामी आजकल फुर्सदको समय टिभी, भिडियो गेम वा सामाजिक सञ्जालमै बिताउन खोज्छौं। किताब पढ्ने बानी भने बिस्तारै हराउँदै गएको जस्तो लाग्छ। यसको एउटा ठूलो कारण किताबको मूल्य पनि हो। धेरैका लागि किताब किन्न सजिलो छैन र सार्वजनिक पुस्तकालय पनि पर्याप्त छैनन्। त्यसैले किताब किनेरै पढ्ने धेरैका लागि आवश्यकता होइन विलासीता जस्तो देखिन्छ। जब घरमै पढ्ने संस्कार हुँदैन नयाँ पुस्ताले पनि त्यो बानी सिक्दैन।

अहिले एउटा सकारात्मक परिवर्तन देखिन्छ। विशेषगरी काठमाडौंमा अनलाइनमार्फत केही सय रुपैयाँमै लोकप्रिय पुस्तकका किफायती (काउन्टरफिट) संस्करणहरू पाइन्छन्। सबैले मूल संस्करण (प्राय महँगो) किन्न सक्दैनन् तर सस्तो पुस्तकले पनि पढ्ने बानी बसाल्न सक्छ भने त्यो आफैँमा ठूलो कुरा हो।

डिजिटल विचलनले भरिएको समयमा किताब पढ्ने बानी झन् महत्त्वपूर्ण बनेको छ। ज्ञान र कल्पनाशक्ति बढाउने सबैभन्दा सस्तो लगानी मध्ये एउटा अझै पनि किताब नै हो।

जग्गा किन्ने टिम देखि लिएर ग्राउण्ड सर्भे टिम, डिजाइन टिम, ठेकेदार टिम, परीक्षण टिम हुँदै आज कमिसनिंग टिम सम्मको यात्रा गरेर आयोजनामा संलग्न भइयो। वर्षौंको मेहनतको फल। तितोमिठो अनुभव भयो। ऊर्जा आयोजना ऊर्जा केन्द्रमा परिणत भएको छ।

सबैलाई बधाई।

चीनमा भएको एसियाली खेलकुदमा एरिका गुरुङले कराँतेमा ऐतिहासिक रजत पदक जितेकी छन्। यस संस्करणमा यो नेपालको दोस्रो पदक हो। यस अघि महिला कबड्डी टोलीले कांस्य पदक जितेको थियो। यो एसियाली खेलकुदको इतिहासमा नेपालको तेस्रो रजत पदक पनि हो। हामीले अहिलेसम्म स्वर्ण पदक भने जित्न सकेका छैन।

तीन करोड जनसंख्या भएको देश भए पनि अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुदमा नेपालको उपलब्धि निकै सीमित छ। क्रिकेट र मार्सल आर्ट्स जस्ता केही खेलमा मिश्रित सफलता मिले पनि ठूला अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा नेपालको समग्र प्रदर्शन अपेक्षा अनुसार हुन सकेको छैन।

पर्याप्त प्रशिक्षण पूर्वाधार, आधुनिक उपकरण र दक्ष प्रशिक्षकको अभाव जस्ता चुनौतीका बाबजुद पनि नेपाली खेलाडीहरूले निरन्तर देशको शिर उच्च बनाइरहेका छन्।

एरिका गुरुङ र नेपाली महिला कबड्डी टोलीलाई हार्दिक बधाई। हामी तपाईंहरूमा गर्व गर्छौं।