Navin's Blog

केही दिन अघि जब नेपाली महिला क्रिकेट टोलीले एक अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा टाइम आउटका कारण भुटानी खेलाडीलाई डिसमिस गर्‍यो, सामाजिक सञ्जाल एक्कासि तात्यो र केही समयमै खेलाडीहरूलाई खलनायक जस्तै चित्रित गर्यो।

खासमा जब खेलाडीहरूको करियर, करार र देशको नाम नै दाउमा लागेको हुन्छ त्यस्तो अवस्थामा उनीहरूले केवल खेल भावना र विवेकका आधारमा आफैँलाई नियन्त्रण गर्नुपर्छ भन्ने अपेक्षा गर्नु वास्तवमै अव्यावहारिक कुरा हो। हामी दर्शकहरूले घरमा आरामसँग बसेर “खेल भावनाको सम्मान गर” भन्न सक्छौं किनकी हामीले गुमाउनुपर्ने केही हुँदैन तर खेलाडीहरूको अवस्था त्यस्तो हुँदैन।

कुनै पनि खेलको भावना जोगाउने नैतिक जिम्मेवारी नियम बनाउने निकाय र निर्णायकहरूको हो। खेलाडीको काम भनेको नियमले दिएको सीमाभित्र रहेर जित्ने प्रयास गर्नु हो।

यस विवादका बीच नेपाल क्रिकेट संघ अगाडि आयो, भुटानी क्रिकेट समक्ष माफी माग्यो, आलोचनाको भार आफैँले वहन गर्‍यो र आफ्ना खेलाडीहरू माथिको दबाब कम गर्‍यो, ठ्याक्कै एउटा खेलकुद संघले गर्नुपर्ने काम यही हो।

अनि नेपालको ५१ रनको विजय त्यस विवादित क्षणको कारण नभई हामीहरू सो खेलमा स्पष्ट रूपमा उत्कृष्ट टोली थियौँ।

नेपालले यो टि-२० विश्वकपमा इङ्गल्यान्डलाई लगभग हराएका थियौँ। लगभग भन्ने शब्दले नै धेरै पीडा बोकेको छ। पछिल्लो संस्करणमा दक्षिण अफ्रिका, बंगलादेश अनि अब इङ्गल्यान्ड। अन्तिम ओभरमा १० रन चाहिन्थ्यो जुन असम्भव थिएन। तर फेरि एकपटक हामी जितको ढोकासम्म पुगेर फर्कियौं।

यद्यपि यो हारभन्दा ठूलो कुरा नेपाली क्रिकेटको प्रगतिमा अब कसैले बेवास्ता गर्न सक्दैन। हाम्रा खेलाडीहरूले ब्याट, बल र फिल्डिङ तीनै क्षेत्रमा विश्वस्तरको टोलीसँग आँखामा आँखा जुधाए र पुरै संसार त्यसको साक्षी भयो।

अबको चुनौती खेलको दक्षता मात्र होइन मानसिक तागत पनि हो। महत्वपूर्ण खेलको निर्णायक क्षणमा खेल सक्ने आत्मविश्वास मजबुत पार्ने हो। त्यस्तो मजबुती नियमित रूपमा ठूला र अनुभवी टोलीहरू सँग खेल्दा मात्र आउँछ।

अहिले नतिजा प्रतिकूल आए पनि हामी समर्थकहरूले गर्व गर्ने कारण धेरै छन्। यो टोलीले फेरि प्रमाणित गर्यो कि नेपाल यस मञ्चमा सहभागी हुने केवल औपचारिकता पूरा गर्न आएको होइन। हामी यो स्तर कै टोली हौं।

यसपालिको एनपिएल हरेक हिसाबले अघिल्लो संस्करण भन्दा भव्य छ। कीर्तिपुर रंगशालामा पहिलो पटक क्रिकेट फ्लडलाइटमा खेलिँदैछ र अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडीहरूको उपस्थिति पनि बढेको छ। बुकिंगको लागि खोलेको टिकट केही मिनेटमै सकिनु नेपालमा क्रिकेटको लोकप्रियताको प्रमाण हो।

एउटा निर्णय भने चित्त बुझेन। यसपालिको लाइभ स्ट्रिमिङ हेर्न शुल्क चाहिने बनाइयो। समस्या शुल्क होइन, पहुँच हो। हामी जस्ता अफिस जाने मानिसका लागि खेल हेर्ने मुख्य माध्यम नै अनलाइन हो। तर खेल अफिस समयमा हुन्छ। पैसा तिरेर पनि पूरा खेल हेर्न नपाइने भएपछि धेरैले पैसा तिरेन।

गत वर्ष एनपिएल जता गए पनि देखिन्थ्यो। चिया पसल, रेस्टुरेन्ट, बस स्टप, अफिसको लञ्च टाइममा कतै न कतै, कसै न् कसैको मोबाइलमा खेल चलिरहेको हुन्थ्यो। क्रिकेट सबैको साझा गफ बनेको थियो।

यसपालि त्यो माहोल हराएको जस्तो लाग्छ। न सार्वजनिक ठाउँमा कसैले खेल हेरेको देखिन्छ न अफिसमा त्यसको चर्चा सुनिन्छ। धेरै मानिसले सँगै हेर्दा मात्रै खेल संस्कृति बन्छ, नयाँ समर्थक थपिन्छन् र समुदाय बलियो हुन्छ।

त्यसैले एनपिएल लाई अहिले नै पेवाल भित्र राख्नु अलि हतारको निर्णय जस्तो लाग्छ।

यत्रो प्रतियोगिता आयोजना गर्न आयोजकलाई आम्दानी चाहिन्छ जुन स्वाभाविक हो। तर नेपाली क्रिकेट अझै विस्तारको चरणमा छ। अहिलेको प्राथमिकता बढी भन्दा बढी दर्शक बनाउनु हुनुपर्थ्यो।

राम्रो रंगशाला र विदेशी खेलाडीले मात्र खेल ठूलो हुँदैन। खेल ठूलो तब हुन्छ जब धेरै मानिसले आफूलाई त्यसको हिस्सा भएको महसुस गर्छन्।

हामी स्कुल पढ्दाका दिनमा नेपाली सिनियर क्रिकेट टोली खासै राम्रो थिएन। सानो लक्ष्य पछ्याउन पनि गाह्रो पर्थ्यो, त्यसैले नेपाल खेल्दा धेरै आशा हुँदैनथ्यो।

यो बीच एउटा टोलीले सधैं आशा जगाइरह्यो – उमेर समुहको यू-१९ टोली। उनीहरूले पाकिस्तान, दक्षिण अफ्रिका, न्युजिल्यान्ड जस्ता क्रिकेट शक्तिहरूलाई हराएको अझै सम्झना छ। ती युवा खेलाडीहरूले नेपालमा क्रिकेटप्रतिको मोह नै बदलिदिए र हजारौं बालबालिकालाई क्रिकेटर बन्ने सपना देखाए।

आज घर आएर यू-१९ नेपाली महिला टोलीले पाकिस्तानलाई हराएको हाइलाइट्स हेर्दा फेरि त्यही याद ताजा भयो। जितपछि मैदानमै निहुरेर खुसी साट्दै गरेका ती छोरीहरू देख्दा आँखा रसाए। सायद यो नेपाली महिला क्रिकेटको नयाँ सुरुवात हो। जसरी यू-१९ केटाहरूले एक पुस्तालाई प्रेरित गरेका थिए त्यसरी नै यी छोरीहरूले पनि लाखौं नेपाली बालिकालाई ब्याट समात्ने सपना देखाउनेछन् भन्ने आशा छ।

एक समय क्रिकेट लाग्नेबित्तिकै टिभी बन्द गर्ने देश, आज नेपाल खेल्दा पुरै रंगशाला भरिन्छ। अझै धेरै काम गर्न बाँकी छ तर यस्ता जितहरूले भविष्यप्रति आशावादी बनाउँछन्।

मोबाइल एपको सहायताले कहिलेकाहीँ योगका आसनहरू गर्छु। एपले प्रत्येक आसनका लागि टाइमर चलाउँछ। प्ल्याङ्क, लो बोट जस्ता केही आसनमा भने एउटा अनौठो कुराको अनुभव हुन्छ। एपले ‘आधा समय बाँकि’ भनेपछि मन आत्तिन थाल्छ। शरीर भन्दा पहिले दिमाग थाक्छ। बाँकी समय कसरी कटाउने भन्ने चिन्ताले आसन अझ कठिन लाग्न थाल्छ र धेरै पटक अन्त्यसम्म पुग्नुअघि नै हार मान्छु। समस्या गाह्रो आसनको भन्दा पनि अन्त्यसम्म टिक्न नसक्ने डरको जस्तो लाग्छ।

केही दिन अघि टी–२० विश्वकपमा नेपालको दक्षिण अफ्रिका सँग खेल थियो। खेल सुरु हुनु अघि दक्षिण अफ्रिकालाई हराउने कल्पना पनि हामी धेरैले गरेका थिएनौं। त्यस खेलमा नेपालले उनीहरूलाई सानो स्कोरमै रोकेको थियो र त्यसपछि जित्ने अपेक्षा एकाएक चुलियो। एक समयमा त विन प्रेडिक्टरले नेपालको जित्ने सम्भावना ९५ प्रतिशत देखाइरहेको थियो। तर अन्तिम क्षणमा हामी केवल एक रनले हार्यौं। इतिहास रच्ने अवसर आँखै अगाडि आएर पनि अन्तिम रेखा पार गर्न सकेनौं।

माथिका दुइटा कुरा नितान्त फरक हुन् तर एउटा अफ्ठ्यारो समानता देखिन्छ। कहिलेकाहीँ सबै भन्दा कठिन कुरा सुरुवात गर्नु होइन, अन्तिममा केही कदम बाँकी हुँदा त्यसलाई पूरा गर्ने मानसिक दबाब सहनु हो। जित नजिकिँदै जाँदा हारको डर पनि त्यत्तिकै ठूलो हुँदै जान्छ। योगको आसन होस् वा क्रिकेटको लक्ष्य, कहिलेकाहीँ प्रतिद्वन्द्वी हाम्रो क्षमता वा विपक्षी टोली होइन, अन्तिम रेखा देखे पछि अस्थिर हुने आफ्नै मन हुन्छ।

क्रिकेट निकै नै बुझ्न गाह्रो खेल हो। यसमा इफ्स एण्ड बट्सको अन्त्य नै हुँदैन अनि नियमहरू पनि धेरै जटिल र विवादास्पद लाग्छ। टिभीको स्कोरकार्डमा देखिने अंकहरूको भीड देख्दा त टाउको दुख्न थाल्छ।

यो फाइनल खेल यो विश्वकपको सबैभन्दा तनावपूर्ण खेल होला। न्युजिल्यान्डका लागि निकै दुःख लाग्यो। उनीहरू शालीन र खेल भावनालाई उच्च सम्मान गर्ने टोली हुन्। उनीहरू जितको यति नजिक पुगेका थिए कि केही इन्चकै दूरीले विश्वकप गुमाए। त्यो ओभरथ्रोबाट इङ्ग्ल्यान्डले कति फाइदा पायो भन्ने कुरा हामी धेरै पछिसम्म पनि गर्नेछौं।

विश्वकप जितेकोमा इङ्ग्ल्यान्डलाई हार्दिक बधाई!