Showing posts tagged #nepal · clear

दशैं

दशैं नेपालको सबैभन्दा ठूलो चाड हो। यो परिवार-साथीभाईसँग भेटघाट गर्ने, ठूलाबडाबाट आशीर्वाद लिने, चंगा उडाउने र खानपिन गर्दै रमाइलो गर्ने समय हो। दशैं धार्मिक र सांस्कृतिक पर्व मात्र होइन हाम्रो सामाजिक जीवनसँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ।

दशैं नजिकिँदै गर्दा काठमाडौंमा काम वा अध्ययनका लागि बसेका लाखौँ मानिस आफ्नो गाउँघर फर्किन थाल्छन्। लामो दूरीको यात्रा, खचाखच भरिएका बस र बजारको भीड यस समयको परिचित दृश्य हो। आफन्तका लागि कोसेली र खानेकुरा बोकेर घर फर्कनेहरूको अनुहारमा उत्साह र खुसी देखिन्छ। दशैंमा पाइने अतिरिक्त तलबको रकमले पनि घर फर्केर चाड मनाउने उत्साहलाई थप बल दिन्छ।

वर्षेनी देखिने यो घर फिर्तीको लहरले एउटा कुरा सम्झाउँछ। मानिस जहाँ पुगे पनि चाडपर्वमा आफ्नै घर जस्तो ठाउँ अर्को हुँदैन।

भासिएका मूर्तिहरू

भासिएका मूर्तिहरू

मन्दिरहरूको यो पुरानो सहरको वरिपरि घुम्दा तपाईंले त्यस्ता धेरै मूर्तिहरू भेट्टाउनुहुन्छ जुन जमिनको सतह भन्दा तल डुबेको जस्तो देखिन्छ मानौं तिनीहरूलाई पृथ्वीले बिस्तारै निलेको छ। यी धसिएका संरचनाहरूले मलाई सधैं आकर्षित गरेका छन् र तिनीहरू किन त्यस्ता भए होलान् भनेर म जिज्ञासु हुने गरेको छु। अहिलेसम्म मैले यसको कुनै स्पष्ट जबाफ त पाएको छैन तर केही रोचक धारणाहरू भने छन्।

एउटा लोकप्रिय मान्यता के छ भने यी मूर्तिहरू श्रापित हुन्। स्थानीय किंवदन्तीहरूका अनुसार सजायको रूपमा यी मूर्तिहरू जमिनभित्र धसिएका हुन् र तिनिहरूको प्रायश्चितको अवधि सकिएपछि मात्र पुनः माथि आउनेछन्। हामी सबै यस्ता कथाहरू सुनेर हुर्किएका छौँ जहाँ शक्तिशाली देवदेवताहरूले समेत आफ्ना गल्तीहरूको परिणाम भोग्नुपर्छ र यी धसिएका मूर्तिहरू पनि त्यही कथाकै एउटा हिस्सा हुन्।

त्यस्तै अर्को एउटा अझ प्राविधिक दृष्टिकोण पनि छ। मूर्ति स्थापना गर्नु एक संवेदनशील र अत्यधिक धार्मिक विधि हो जसमा कहिलेकाहीँ ब्रह्माण्डीय तत्वहरूसँगको तादात्म्यता पनि जोडिएको हुन्छ। यो सम्भव छ कि निश्चित धार्मिक वा आध्यात्मिक आवश्यकताहरू पूरा गर्न यी मूर्तिहरूलाई विशेष उचाइ वा स्थानमा राखिएको थियो। यद्यपि यो व्याख्या अलि बढी अनुमानित होला।

भूकम्प वा प्राकृतिक प्रकोपकै कारण यी मूर्तिहरू धसिएका हुन् भन्ने कुरामा भने म विश्वास गर्दिनँ। यो क्षेत्र भूकम्पीय जोखिममा रहेको कुरा सत्य भए तापनि मलाई लाग्छ कि यस कथाको पछाडि केवल एक भौतिक कारण मात्र नभएर अझ धेरै कुरा लुकेको छ।

यदि तपाईंलाई यस बारे थप जानकारी छ भने म त्यो सुन्न चाहन्छु! म यसको वास्तविकता जान्न उत्सुक छु।