नविन शाक्य

युट्युब वा लिंक्डइनका धेरै इन्फ्लुएन्सरहरूले क्याश प्रयोग गर्न र डिजिटल भुक्तानीबाट टाढा रहन सुझाव दिइरहेका हुन्छन्। उनीहरूको तर्क छ कि क्याश तिर्दा हाम्रो दिमागले खर्चको पीडा महसुस गर्छ जसले गर्दा अनावश्यक खर्च घटाउन मद्दत गर्छ।

जिज्ञासावश मैले पनि यो विधि केही साता अघि देखि अपनाएँ तर मेरो अनुभवमा भने खासै केही फरक परेन। नगद दिऊँ वा QR स्क्यान गरूँ तिर्नुपर्ने रकम त उही नै हो। आवश्यक सामान किन्दा भुक्तानीको माध्यमले वित्तीय अनुशासन आफैं परिवर्तन गर्दैन रहेछ।

नेपालमा त डिजिटल भुक्तानी झन् व्यावहारिक छ। हाल देशको अधिकांश ठाउँमा मोबाइल नेटवर्क पुगेको छ जसले गर्दा ग्रामीण क्षेत्रका बजारमा पनि धेरै पसलेहरूले डिजिटल भुक्तानी नै रुचाउँछन्। नगद बोक्ने, खुल्ला पैसा नपाउने, एटीएम वा बैंक धाउनुपर्ने झन्झट पनि हुँदैन। हिजो मात्र भाटभटेनी सुपरमार्केटमा अहिले राष्ट्र बैंकले सिक्का साट्ने सुविधा नदिएको र फिर्ता रकम दिन असहज भएकोले नगदको सत्ता कार्ड अथवा डिजिटल भुक्तानीको अनुरोध देखें।

सायद इन्फ्लुएन्सरहरूको सुझाव धेरै खर्च गर्ने र बेहिसाब किनमेल गर्ने मानिसहरूका लागि उपयोगी होलान्। सायद म भने त्यो समूहमा पर्दिनँ। बरु मेरो लागि डिजिटल पेमेन्ट झन् प्रभावकारी भएको छ। म कार्ड प्रयोग गर्छु तर धेरै पसलेहरूले पोस मेसिनमा लाग्ने शुल्कका कारण कार्डबाट हुने पेमेन्ट स्वीकार्दैनन्। त्यसैले मेरो किनमेल गर्ने ठाउँ नै सीमित भएको छ र प्रायः साताको अन्तमा मात्र किनमेलको लागि पुग्छु र यही सीमाले मेरो खर्च कुनै पनि “क्यास पेन” भन्दा राम्रो सँग नियन्त्रण भएको छ।

मेरो अनुभवमा बजेट बचाउने सबै भन्दा प्रभावकारी उपाय भनेको खर्च गर्न मिल्ने ठाउँ नै कम गर्नु हो।